Сюмбель Гаффарова – выпускница факультета татарского языка, литературы и истории Казанского университета (2002), сумевшая снискать славу талантливого драматурга не только в Казани, но и далеко за ее пределами.

Драматургические поиски Сюмбель Гаффаровой, изображение №1

Точкой отсчета ее литературной биографии стал 1989 г, когда в журнале «Ялкын» («Пламя») была опубликована сказка «Безнең-сезнең заманда» («В наше-ваше время») (1989, №1). С тех пор ее сказки и рассказы стали регулярно появляться на страницах региональной прессы и в составе сборников: «Сабантуй» (1993), «Җәйнең җиде төсе» (Семь цветов лета) (2000). 

В годы учебы в университете началась ее журналистская карьера. Сюмбель Гаффарова в 2002 г. возглавила журнальную рубрику «Кәеф» («Настроение») в детском республиканском журнале «Ялкын»Будучи студенткой, во время каникул она ежегодно работала вожатой в татарском лагере для одаренных детей «Саләт». Здесь Сюмбель Гаффарова вела занятия для юных журналистов. После окончания вуза она стала редактором татарского журнала «Сөембикә» (»Сююмбике»).

В 2002 году во время учебы на курсах турецкого языка в городе Анкара (Турция) Сюмбель Гаффарова преподавала татарский язык в университете «Gazi». 

В 16 лет начинающий писатель стала членом Союза писателей РТ. Первый сборник рассказов и сказок Сюмбель Гаффаровой увидел свет в 1996 г. Это была книга «Безнең-сезнең заманда» («В наше-ваше время»), изданная в издательстве «Магариф». Вторая книга в жанре фэнтези увидела свет в Татарском книжном издательстве в 2015 г. Это была книга для детей «Чынга ашачак хыял» («Мечты сбываются»).

Драматургические поиски Сюмбель Гаффаровой, изображение №2
Драматургические поиски Сюмбель Гаффаровой, изображение №3

Сюмбель Гаффарова – активный участник творческих конкурсов. Драматург всегда успешно участвует в Республиканском конкурсе пьес «Новая татарская пьеса», организаторами которого являются Министерство Культуры РТ, ТГАТ им. Г. Камала, Союз писателей РТ, журнал «Казан утлары» («Огни Казани»). Так, в 2008 г. пьеса «Тимерчыбык маҗаралары» («Похождения проволоки»), написанная совместно с выпускницей К(П)ФУ Юлдуз Миннуллиной, заняла на этом конкурсе 3 место. Абсурдная драма «Кораб» («Корабль») и пьеса «Аэропорт» в 2009 г. были отмечены в номинации «Другой формат». Поощрительными премиями были награждены в 2010 г. пьесы «Хәтерлим» («Помню») и детская пьеса «Самат һәм Кара Король» («Самат и Черный Король»). Спектакль «Парковка» (реж. О. Кинзягулов), созданный в рамках лаборатории в 2019 г. и поставленный коллективом студентов Казанского государственного института культуры курса главного режиссера ТГАТ им.Г.Камала Фарида Бикчантаева, стал фаворитом первого регионального конкурса Приволжского федерального округа «Театральное Приволжье». Пьеса «Парковка» участвовала во Всероссийском конкурсе режиссуры «Ремесло».

В 2015 г. пьеса «Зәңгәрсу ярда» («Лазурный берег»), написанная в соавторстве с Ю. Миннуллиной, попала в шорт-лист I конкурса современной драматургии «Pro/Движение-2015». Куратором читки был Нияз Игламов, режиссером – Регина Саттарова.

В 2015 г. С. Гаффарова участвовала в международном драматургическом конкурсе театральной лаборатории Ibsen International с сюрреалистичной пьесой «Хәтерлим» («Помню»). Жюри пьеса понравилась, и молодой татарский драматург получила грант для участия в совместном норвежско-китайском проекте «Новый текст – Новая сцена II», нацеленном на создание пьес о миграции и вынужденном переселении людей. С. Гаффарова вначале выехала на учебу в Пекин, где познакомилась с молодыми драматургами из США, Китая, Норвегии, Италии, Южной Африки. Программа лаборатории Ibsen International включала лекции ведущих театральных педагогов и творческий практикум. Осенью в Шанхае состоялась читка пьесы, созданной С. Гаффаровой в рамках этого проекта. Это была пьеса «Килмешәк» («Пришлый») (кураторы Вилма Штритофф и Фабрицио Массини). Премьера спектакля «Килмешәк» («Пришлый») состоялась на сцене ТГАТ им. Г.Камала 14 октября 2017 г. Спектакь режиссера Ф. Бикчантаева был тепло принят и зрителями, и критиками. У спектакля богатая фестивальная история: ТГАТ им. Г. Камала представил постановку на международных фестивалях в Индии, Китае, Венгрии, Норвегии, Республика Крым, Мари Эл.

В рамках драматургической лаборатории PRO/log 2016 ( Центр современной драматургии и режиссуры «Центр Первый») была написана пьеса «Тын балык» (Рыба-Тишь). Читка прошла на татарском языке в «Углу» (Режиссер — Нияз Игламов). Пьеса попала в лонг лист «Маленькая Ремарка» Конкурса новой драматургии 2017-2018 гг.

В рамках драматургической лаборатории PRO/log 2018 была написана пьеса «Двести восемьдесят восемь серебрянников» («Телисеме, без үлмәбез һичберкайчан»). Режиссер читки, прошедшей в «Углу» — Юлия Голованова. 

В рамках оперной лаборатории Казанопералаб написана опера «Бледно-голубая точка». Опера была представлена зрителю в театре им. К.Тинчурина в 2019 (Режиссер – Булат Минкин, композитор – Ильдар Камалов, художник – Лэйсэн Хусаинова.).

С. Гаффарова является автором сценария японско-татарского светового шоу«Татара – наследие Евразии» на фестивале фестиваль Tat Cult Fest 2020.

В 2020 г. прошла онлайн читка пьесы-антиутопии «Телисеңме, без үлмәбез һичберкайчан?» в Набережночелнинском татарском драматическом театре.

Сегодня в портфеле молодого драматурга свыше десятка пьес, с которыми можно познакомиться на ее Персональном сайте.

Источник информации: кафедра татарской литературы ИФМК КФУ.

Сәхифә: Интервью

Моңа кадәр пьеса инглиз, кытай телләренә дә тәрҗемә ителгән. 

Татар драматургы Сөмбел Гаффарованың “Килмешәк” әсәренең бер өлеше Словения радиосында радиопостановка итеп ясадылар. Ул Словенияның Radioprvi.rtvslo.si радиосында яңгырады

“Мин берничә ел элек Кытайда халыкара драматургия лабораториясендә катнаштым. Шул лаборатория нәтиҗәсе итеп “Килмешәк” әсәре барлыкка килде. Шушы лаборатория кысаларында барлыкка килгән әсәрләрнең кисәкләре Норвегияда күрсәтелде һәм аларны төрле ил режиссерлары сәхнәләштерер өчен үзләренә алды. Минекен Фәрит абый Бикчәнтаев алды. Шушы лабораториянең оештурычалырнаң берсе Вилма Штритоф Словениядан. Ул радиода шундый тапшыру эзерләгән – лаборатория кысаларында бөтен язылган әсәрләр турында берәм-берәм сөйләнде, авторлары турында да сөйләнде, һәм шушы әсәрләрнең өзекләре радиопостановка итеп эшләнде”, дип сөйләде Азатлыкка Сөмбел Гаффарова. 

“Ул пьеса татар, инглиз, кытай телләрендә бар. Хәзер бер өлеше словен телендә дә бар”, дип өстәде Сөмбел.

Яшь драматург Сөмбел Гаффарова әсәре нигезендә куелган “Килмешәк” спектакле Камал театры сәхнәсендә бара. Туган җир кайда? Үзең яшәгән җирме яки кендек каның тамган нигезме? Үз ватаныңа үги бала булгач, аны яратып буламы? Биредә шул сораулар күтәрелә. Сөмбел Гаффарова мөһаҗирлек – бүген иң кискен проблемнарның берсе дип саный.

Гаффарова әйтүенчә, пьесадагы төп герой – реаль кеше: “Ул – дәү әниемнең абыйсы Нәкыйп Әүхәдиев. Абый 18 яше тулыр-тулмас сугышка китә, берничә елдан соң хәбәрсез югала. Нишләптер абыйның исемен дә үзгәртәсем килмәде. Чөнки гаиләдәге ышанудан ерагаеп булмады. Хәтерлим әле, Нәкыйп абыйны әнием дә эзләтеп карады, апалары да төрле архивларга мөрәҗәгать итте, әмма ул суга төшкәндәй юк булган иде. Мәрьямбикә әби аның исәнлегенә, кайдадыр яшәп ятуына бик ышана иде. Менә бу ышану гаиләбездә матур бер риваятькә әйләнде. Аның исән дип уйлау безгә ниндидер бер җиңеллек бирде”.

2019 нче елда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт Академия театры үз тарихында беренче мәртәбә Һиндстанга спектакль белән барды. Һиндстанның Дәүләт драма мәктәбе оештырган халыкара фестивальдә катнашып, Дәһли һәм Варанаси шәһәрләрендә Сөмбел Гаффарова пьесасы нигезендә Фәрит Бикчәнтәев сәхнәләштергән “Килмешәк” спектаклен тәкъдим итте.

чыганак: https://www.azatliq.org/a/31163806.html

Сәхифә: Интервью

88Әти-әниең танылган кешеләр булу барыбер ниндидер ишекләрне ача ул.Син үзгә бер мохиттә, исемнәре билгеле кешеләр даирәсендә яшисең. Әнием тарихчы-галимә Фәридә Гаффарова мине журналистлар, галимнәр дөньясына кертеп җибәрде. Әти иҗатка якынайтты, әтигә карап яза башладым. Заманында, ышанмыйча: «Әтисе язып биргәндер», – дигәннәрен ишеткән бар иде. Кайчандыр миңа «Әхәт Гаффар кызы» дип караган булсалар, хәзер әтигә «Сөмбел Гаффарова әтисе» диләр икән.

12 яшьләремдә әти миңа язучы Гариф Ахуновлардан ак песи алып кайтты. Танылган язучы белән шулай «туганлаштык». Шигырь бәйрәменең берсендә язучы-шагыйрьләр имзалары куелган зур агач каләм бүләк иттеләр. Автографлы китаплар… Танылган шәхесләр белән бергә төшкән фотолар… Миңа 7-8 яшьләрдә гаиләбез белән Латвиядә, язучыларның Дубулты иҗат йортында ял иткән идек. Бөтен Советлар Союзыннан ялга килгән язучылар, аларның балалары белән аралашып йөрүләр… Соңыннан Якутск, Ташкент, Мәскәү кызлары белән хатлар алыштык. Ул аралашулар офыкларымны киңәйтте. Атаклы Ш. Мәрҗани исемендәге татар гимназиясе, «Сәләт» оешмасы, мәктәптә укыганда ук «Ялкын» журналында эшләвем, университетта укыган еллар, Төркиядә белем эстәүләр, шушы «багаж» белән «Сөембикә» редациясенә килүем… Болар барысы да язмышыма зур йогынты ясады.

Янгын сүндерүче, детектив, тележурналист, җырчы, тагын әллә кемнәр булырга хыялландым. Актриса булырга хыялланмаган кыз юктыр да ул!.. Драматургиягә кереп китүем боларның барысына да якынайтты – персонажларың аша теләсә кем була аласың.
Тулысы белән укырга

Сәхифә: Интервью

33Драматурглар – үз иҗатының тамашачыга барып җитүен иң озак көтүчеләрдер. Кайбер пьесалар язылганнан соң сәхнәгә менгәнче ярты гасыр вакыт уза. Сөмбел Гаффаровага бәхет елмайган, аның пьесалары буенча куелган ике спектакль – Камал театрының репертуарында. Яшь драматург белән сүз иреге, ялкаулык һәм балалар тәрбиясе турында сөйләштек.

Бары тик мәхәббәт аша гына

Илһамчылары, кумирлары турында

Мин апам Ләйлә Гаффаровага сокланам. Ул тәрҗемәче. Күп нәрсәне белә, аңлый, анализлый ала. Үз эшенең профессионалы. Профессионал кешеләргә бик сокланам. Кулы нәрсәгә тисә, шуны алтынга әйләндерә алучыларга. Шундый кешеләр арасында – шагыйрь Йолдыз Миңнуллина да бар. Талантлы, белемле, тирән кеше Йолдыз. Ул шуның хәтле ихлас үзенең шигырьләрендә, шуның хәтле чын… Андый кешене саклап кына торасы килә. Гомумән, Йолдыз Миңнуллина – татар халкының җәүһәре, шигърияттә, тарихта калачак шәхес, дип уйлыйм.
Тулысы белән укырга

Сәхифә: Интервью

Эзләү


Календарь

Июль 2021
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Рәсемнәр

dsc01384 muensa3 kugen fondyu1 dsc_0755 tabigat

Сандык